Dawka

Sterydy, związki pochodne steranu (hormony płciowe, hormony kory nadnercza, witamina D3, cholesterol i inne).
Najczęstszymi reakcjami, jakim ulegają w organizmie składniki pokarmowe i leki są:

1. Reakcje utleniania. W reakcjach tych składniki pokarmowe w postaci związków prostych, przez kwas octowy i cykl jego spalania, przechodzą w dwutlenek węgla i wodę z wydzieleniem pewnych ilości energii. Podobnym przemianom ulegać mogą leki w zależności od ich budowychemicznej.

2 Reakcje hydrolizy, powodujące rozpad trudno przyswajalnych składników na związki prostsze, np. rozpad estrów do alkoholi i kwasów, białek do peptydów i aminokwasów itd.

Receptura jest nauką zajmującą się zasadami i sposobami przyrządzania, prawidłowego przechowywania, zapisywania i wydawania leków. Znajomość receptury jest niezbędna do prawidłowego przepisywania leków przez lekarza oraz przygotowania ich legę artis (wg wszelkich prawideł sztuki) przez farmaceutę.

W związku z wyraźnym rozgraniczeniem w lecznictwie czynności zapisywania, przyrządzania i wydawania leków recepturę dzieli się na:

1.Lekarską — obejmującą przepisy, zalecenia i wiadomości związane z prawidłowym zapisywaniem leków.

2.Farmaceutyczną — zawierającą przepisy, normy i sposoby właściwego przechowywania, przyrządzania i wydawania leków.

read comments (0)

W procesie leczenia, oprócz podawania leków, zalecano szereg zabiegów o charakterze magicznym, które miały ustrzec przed chorobą lub wpływać na jej przebieg, np. aby uchronić się przed bólem głowy, należało strzyc włosy tylko między 17 a 29 dniem miesiąca lub obwiązywać głowę sznurem wisielca. Wierzono, że można ustrzec się przed „urokami” nosząc na szyi muchę owiniętą lnem, a kanarek zawieszony u łóżka chorego na żółtaczkę wyleczy go z tego schorzenia.

Trudno sobie wyobrazić, aby lek działając wybiórczo, ośrodkowo itd., w całości gromadził się wyłącznie w jednym tylko narządzie. Jego obecność stwierdza się zawsze w innych tkankach i narządach, chociaż w mniejszej ilości Wywołuje on w nich nie zawsze przez nas pożądane reakcje. Ten sposób oddziaływania leku nazywamy działaniem ubocznym leku Tłuszcze, zwane glicerydami, są estrami wyższych kwasów tłuszczowych nasyconych (palmitynowego, stearynowego) i nienasyconych (linolowego, linolenowego i innych) z gliceryną.

Cerebrozydy, estry dwuwodorotlenowego alkoholu i galaktozy. Występują szczególnie w mózgu, krwi oraz innych tkankach.

read comments (0)

W wielu przypadkach przygotowywanie „leków” ujęte było przepisami: „… dostać takich żab, ususz je w piecu, utrzeć na proch, zmieszany z tym olejkiem y smaruj albo przykłady wprzód chorego przepurgowawszy”; … kał owczy z piwem, osłodzony miodem i z dodatkiem kminku wypity na ciepło, usuwa wzdęcia powodując wiatry”; … po odcięciu głowy, ogona i ściągnięciu skóry ze żmii, gotuje się z niej rosół lub wysusza i uciera proszek”; … weź to do Gołębich, włóż do naczynia, należy wody ciepłej niech stoi dzień, noc i się ostoi, na proch na ukąszenie od nie, rzecz pewna.”

Z leków pochodzenia mineralnego znane były: siarka, soda, saletra, cukier, witriole (sole) żelaza, cynku, miedzi, ołów, chlorek amonowy, chlorek sodowy, siarczek antymonu, złoto, rtęć, ocet drzewny, ocet z cebuli morskiej i inne.

Ważną rolę w dawnym lecznictwie odgrywały zioła. Istnieje długi spis roślin, które były stosowane w tamtych czasach, a włączone zostały do leczenia w medycynie współczesnej.
Wiele z nich nie straciło zupełnie na znaczeniu, a niekiedy i wskazaniach leczniczych. Należą do nich: aloes, kłącze paproci samczej, piołun, korzeń goryczki, cebula morska, szalej zawierający hioscyjaminę — podawany jako napój miłosny zamiast korzenia mandragory, makowiec jako lek przeciwbólowy i sprowadzający euforię, rycynus, korzeń rzewienia, sporysz i inne.

read comments (0)

Obecnie leki mają postać nie budzącą odrazy, estetyczne opakowanie, znaną zawartość substancji działających, prosty sposób przyrządzania, mimo iż są one niekiedy tymi samymi związkami, które w postaci naturalnej w wydalinach, wydzielinach lub całym surowcu zwierzęcym spełniały podobną co dzisiaj rolę.

Z leków pochodzenia zwierzęcego stosowano w postaci sproszkowanej, po uprzednim spaleniu, lub w postaci wyciągów winnych i octowych — raki rzeczne w zapaleniu nerek i jako lek przeciwgorączkowy; wiórki rogów jelenia w gruźlicy, odrze, ospie, jaskółki i ich gniazda w padaczkach, żmije jako lek moczopędny, przeciwświerzbowy i leczący trąd. Dżdżownice jako lek napotny, leczący żółtaczkę i przeciwskurczowy, a mrówki w postaci wyciągu spirytusowego lub „oleju” do nacierań. Żywe stonogi z chlebem uważano za bardzo pomocne w kolkach. Podawano również kosteczki z głowy karpia, kał gołębi, kopyta ośle, strupy ospowe, rogi i wątrobę jelenia, skórę słonia, płuca i żołądek świni, kokony jedwabników, mleko różnych zwierząt itp. Wierzono powszechnie w tych czasach, że chorobę najskuteczniej wypędzają leki odrażające.

read comments (0)

Leki pobudzające działają na ośrodek oddechowy w stanach osłabienia jego funkcji. W chorobach psychicznych chorzy wykazują mniejszą wrażliwość na opium i jego pochodne. Podobny efekt zaobserwowano przy zakażeniach laseczką tężca. Schorzenia wątroby i nerek czynią ludzi wrażliwszymi na leki rtęciowe.

Zanim lek osiągnął obecną postać, przeszedł na przestrzeni wieków wiele przemian. Zmieniła się jego szata zewnętrzna, sposoby przyrządzania, podawania oraz poglądy na jego działanie. Początkowo stosowano całe rośliny, ich części, całe narządy lub wydaliny i wydzieliny zwierząt. Potem nauczono się robić z nich wyciągi, nalewki, a następnie wyodrębniać te składniki, którym przypisywano działanie lecznicze oraz określać ich zawartość w surowcach. Później otrzymywano prostsze związki na drodze syntezy chemicznej, aby ostatnio produkować je nie tylko na drodze syntezy chemicznej, lecz także biologicznej. Leki dzisiejsze jedynie zawartością substancji czynnych podobne są do dawniej stosowanych.

read comments (0)